Urodził się w 1599r. w Czarncy, oddalonej 5 km od Włoszczowej w Ziemi Kieleckiej, 30 km na zachód od Częstochowy. Ojciec Krzysztof starosta żywiecki, matka Krystyna z d. Rzeszowska. W rodzinie niezbyt zamożnej było dziesięciu synów. Stefan ,jako szósty, z trzema braćmi rozpoczął karierę wojskową w oddziałach Lisowczyków od 1621r.

W latach 1626 - 1629 brał udział w kampanii szwedzkiej, od 1629 do 1632 służył w wojsku cesarza Niemiec. Po powrocie do kraju uczestniczył w wyprawie smoleńskiej w randze porucznika. W 1638 był rotmistrzem husarii.

Bił się przeciw Kozakom i Tatarom. w latach 1648 - 1654 walczył przeciw powstaniu na Ukrainie. Podczas wojny ze Szwedami w 1655 został mianowany kasztelanem kijowskim. Jako regimentarz objął w 1656 przywództwo w kampanii przeciw Szwedom. Za zasługi położone w wojnie polsko szwedzkiej otrzymał w 1657 województwo ruskie.

W 1664 został mianowany wojewodą kijowskim. Tuż przed śmiercią, 2 lutego 1665r., otrzymał o wiele spóźniony tytuł hetmana polnego koronnego. Miał opinię wyjątkowego dowódcy stosującego w potrzebie wojnę partyzancką, zwaną też ,,szarpaną''. Był kilka razy ciężko ranny. Najdotkliwiej w bitwie pod Monasterzyskami w podniebienie od samopału kozackiego.

Zmarł 16.02.1665 w Sokołówce trapiony uciążliwą febrą. Uroczystości pogrzebowe odbyły się w Warszawie z udziałem pary królewskiej, rodziny i przyjaciół. Zwłoki przewieziono i pochowano w kościele w Czarncy.